Alergia, choroba naszych czasów

    Późna wiosna i wczesne lato to nie tylko sezon pierwszych owoców, to również czas, w którym rozpoczyna się wzmożone pylenie drzew, krzewów i traw. W mojej rodzinie od dawna funkcjonuje żart, że na Dzień Dziecka prezentem, który daje natura jest alergia.

    Alergia zaliczana jest do grupy chorób cywilizacyjnych, choć nie znaczy to, że pojawiła się dopiero teraz. Rozpoznanie alergii, jako choroby datuje się od 1906 roku, w którym ten termin został po raz pierwszy użyty w medycynie. W 1921 roku wykonano pierwszy test wrażliwości na alergen (reakcja Prausnitza-Küstnera). Postęp w medycynie spowodował, że obecnie jesteśmy w stanie zdiagnozować o wiele więcej reakcji alergicznych niż kiedyś.

    Alergia to termin określający reakcję immunologiczną organizmu na alergen (nazywany tez antygenem) powodującą powstawanie przeciwciał, które w połączeniu z alergenem (antygenem) doprowadzają do wydzielania określonych substancji pośredniczących w powstawaniu stanu zapalnego. W ten sposób pojawia się katar, łzawienie, zaczerwienienie, świąd, wstrząs anafilaktyczny. Alergia u osób szczególnie wrażliwych może doprowadzić do śmierci.

   Czym jest alergen? Alergen to nic innego jak białko, które może mieć różne pochodzenie- roślinne i zwierzęce. Są to pyłki kwitnących drzew, krzewów, traw, zbóż i chwastów, kurz i bytujące w nim roztocza, sierść kota, psa, wełna, pierze, pleśnie i grzyby, oraz pokarmy: mleko, jaja, sery, czekolada, kakao, pomidory, owoce cytrusowe, ryby. Substancje te mogą przedostawać się do organizmu różnymi drogami- przez skórę, spojówkę oka, błonę śluzową górnych dróg oddechowych, przez przewód pokarmowy.

    Reakcja alergiczna zazwyczaj nie jest jednego typu, rozróżnia się dwie fazy- pierwszą, natychmiastową i drugą, opóźnioną, która może rozpocząć się nawet po 10 godzinach od kontaktu z alergenem. W fazie pierwszej, natychmiastowej, wydzielana jest głównie histamina. Jest to zazwyczaj reakcja burzliwa, anafilaktyczna, której najostrzejszą postacią jest wstrząs anafilaktyczny.  Substancje, które najczęściej wywołują reakcję natychmiastową to antybiotyki, surowice (białka obce używane jako szczepionki) i jady owadów.  Faza druga, czyli reakcja późna, zazwyczaj nie jest wiązana z reakcją alergiczną, ale może mieć objawy takie, jakie występują w przypadku reakcji natychmiastowej. W fazie drugiej wydzielane substancje to cytokiny, stąd leki przeciwhistaminowe nie działają.

    W trakcie badań nad przyczynami alergii pojawiło się kilka teorii- teoria nadmiernej higieny, zanieczyszczenia środowiska, nadmiernej ilości kurzu gromadzącego się na urządzeniach elektronicznych, teoria genetyczna. Żadna z nich w pełni nie tłumaczy wzrostu przypadków zachorowań na alergię.

    Życie z alergią bywa ciężkie, jednak ta nadmierna odpowiedź naszego układu odpornościowego na kontakt z obcym białkiem może być w znaczny sposób ograniczona. Ważna jest tu taktyka w postępowaniu. Przede wszystkim kluczem do skutecznej walki z alergią jest poznanie wroga, czyli wykonanie testów. Kiedy już wiemy czy powodem naszej alergii są pyłki, roztocza, sierść (a tak naprawdę białko zawarte w ślinie zwierząt( sierść jest tu tylko mediatorem), możemy skutecznie zabrać się za ograniczanie kontaktu z tymi alergenami.

    W przypadku alergii na pyłki, oprócz środków farmakologicznych- antyhistaminatów, często stosuje się tzw domowe sposoby. Oprócz częstego odkurzania często stosuje się nawilżanie powietrza. Pyłki, które przedostały się do pomieszczeń ‘przyklejają’ się do kropelek wody i opadają na ziemię. Łatwiej je wtedy stamtąd usunąć za pomocą mopa lub odkurzacza z filtrem HEPA. Po każdym przyjściu z dworu zalecane jest wzięcie szybkiego prysznica i zmiana ubrania. Zdarzyło mi się również słyszeć o zakładaniu wilgotnych, bawełnianych firanek na okna. Niestety trzeba je wtedy bardzo często prać. Przy słabej tolerowalności leków antyhistaminowych można również zastosować zakładanie maseczki na twarz, na noc. Warunkiem jest tu jednak to, aby maseczka przylegała wystarczająco dobrze i nie przesuwała się w trakcie snu.

    W przypadku alergii na roztocza walkę rozpoczynamy od prania. Zalecane jest, aby pościel prać raz w tygodniu w temperaturze większej niż 80 stopni. Ważne jest to, by wszystkie poduszki, kołdry były ‘pralne’. Unikać należy velurowych powłoczek na poduszki, maskotek ‘kurzołapek’, wolnostojących bibelotów. Obecnie na rynku znajduje się duża ilość odkurzaczy przyjaznych alergikom, wyposażonych w filtr HEPA. Użycie takiego odkurzacza zmniejsza ilość roztoczy oraz produktów przemiany materii roztoczy. Niestety nawet posiadanie takiego odkurzacza nie zwolni nas od częstego sprzątania.

    Rodzajów alergenów jest wiele, nie każde białko ‘obce’ musi wywołać reakcję alergiczną. W przypadkach lekkich podrażnień skóry często stosuje się kremy i maści, dobrze jest też zrobić sobie łagodzącą kąpiel z dodatkiem krochmalu.

    Wykonanie testów skórnych na popularne alergeny jest wstępem do prawidłowego leczenia. Wiedza na temat nadwrażliwości na antybiotyki czy jad owadów (pszczoły, osy) może w skrajnych przypadkach uratować nam życie.